JCI (Joint Commission International), Sağlıkta Kalite Akreditasyonu ve Yalın Sağlık
JCI (Joint Commission International), Sağlıkta Kalite Akreditasyonu ve Yalın Sağlık
JCI, hastaların güvenli ve etkin sağlık hizmetine kavuşmalarını sağlamak üzere hastaneleri akredite eden ve 80 ülkede faaliyet gösteren ABD kökenli kâr amaçlı olmayan bir kuruluştur. Yönetim kurulunda sağlık sektörü temsilcilerinin ağırlıkta olması nedeniyle eleştirilen, ABD’de alternatifleri de bulunan akreditasyon kurumlarından en yaygın olanıdır. Bu akreditasyonları hastaneler yerel ve uluslararası potansiyel hastalarını cezbetmek için kullanmaktadır.
2004 yılında, JCI ile Sağlık Bakanlığı arasında Sağlıkta Dönüşüm Projesi kapsamında Ulusal Sağlık Akreditasyon Sisteminin oluşturulmasına yönelik teknik destek ve işbirliği amacıyla bir protokol imzalanmış, ardından Türkiye’de sağlık kurumları arasında JCI’a olan ilgi belirgin bir şekilde artmıştır. 2019 sonunda 44 hastane JCI belgesi almış durumdadır.
2016 yılında ise Sağlık Bakanlığına bağlı TUSKA’nın kuruluşu ile ulusal akreditasyon programları, sağlıkta akreditasyon setleri (SAS) ve sağlıkta kalite standartları (SKS) yayınlanmıştır.
Bunların tümü, kalite sistemleri başlığında incelediğimiz konuların sağlık sektöründeki karşılığıdır ve tarihler sağlık alanında kalite hareketinin üretim sektörlerine nazaran ne kadar geç başladığını da göstermektedir. Bazen bir şeye geç başlamak deneyimlerden yararlanmayı sağladığı için SKS’nin de ilk versiyonu bile hasta deneyimi, risk yönetimi, hedeflerin belirlenmesi, göstergeler, kurumsal yapı, doküman ve bilgi yönetimi gibi konuları içeren olgunluktadır.
Yine de standardı, yani olması gerekeni belirleyip, standarda uyumu denetlemeyi ön plana çıkarır ve tüm kalite sistemlerinde olduğu gibi standarda nasıl ulaşılacağını cevapsız bırakır. Dolayısı ile sağlık kuruluşlarının ilave yaklaşımlara ihtiyacı vardır. Aksi takdirde sadece bürokrasi yaratan bir yapı içine düşmeleri kaçınılmaz olmaktadır.
Tüm kalite akreditasyon sistemlerinin bir kalite ve hasta güvenliği bilincinin oluşmasına katkı sağlamakla birlikte sektörü ideal sağlık uygulamasına taşımaktan uzak olduğunu, çoğunlukla bürokrasiyi arttırdığını, verimliliğe özel bir katkı sağlamadığını söyleyebilirim. Yalın çalışmalar yaptığımız JCI tarafından akredite edilmiş hastanelerde bu durumu açıklıkla gördük.
Sağlık hizmeti farklı değer akışlarının sıklıkla kesiştiği, bununla birlikte tıp eğitiminden itibaren farklı fonksiyonların izole çalışmaya alıştığı bir yapıdadır. Kurumsal yönetim ve liderlik anlayışından çok bireysel kahramanlıklara değer verilir. Dolayısı ile kalite standartlarının yanı sıra kurum kültürünü değiştirecek yaklaşımlara ihtiyaç vardır. Yalın düşüncenin diğer alanlarda olduğu gibi sağlık sistemine de sunacağı çok fazla katkı olduğunu düşünüyorum.
Ülkü Kulaç
